Đối với những ai đã từng biết về các loại thuốc Đông y thì cụm từ “sao vàng hạ thổ” đã không còn xa lạ nữa. Tuy nhiên, đối với những ai chưa từng biết về Đông y thì đây lại là một cụm từ khá lạ. Vậy sao vàng hạ thổ là gì? Cách sao vàng hạ thổ như thế nào là đúng? Vì sao phải sao vàng hạ thổ thảo dược thuốc Nam. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn cách sao vàng hạ thổ chuẩn nhất.

1. Sao vàng hạ thổ là gì?

Sao vàng tức là quá trình rang (sao) thảo dược (thường là cây thuốc) hay các loại hạt dùng để làm trà, thuốc sắc... trên chảo đến khi chúng chuyển màu vàng nhạt và có mùi thơm tỏa ra. Tiếp theo quá trình rang là quá trình hạ thổ. Nghĩa là tiến hành đổ thảo dược vừa rang đạt độ chín xuống nền đất.

2. Vì sao phải sao vàng hạ thổ? 

Đối với một số loại thảo dược dùng làm thuốc thuốc Đông y như: chuối hột, tim sen, lá đinh lăng,…, việc sao vàng hạ thổ khá là quan trọng bởi nó sẽ ảnh hưởng tới dược tính bên trong của dược liệu cũng như công dụng của dược liệu. Theo quan điểm của Đông y từ xa xưa, việc chế biến Đông dược cần tuân theo thuyết âm - dương ngũ hành. Việc hạ thổ sau khi rang thảo dược chính là một quá trình làm cân bằng âm - dương.

3. Các công đoạn chính của sao vàng hạ thổ?

 Ở quá trình “ sao vàng” người ta sẽ thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Sau khi thu hoạch, những loại thảo dược cỡ trung hoặc nhỏ sẽ được đem đi rửa sạch, phơi cho thật khô ráo. Còn đối với những loại thảo dược có kích thước lớn, người ta còn đem chúng cắt nhỏ ra thành từng đoạn để dễ dàng thực hiện.

- Bước 2: Trong thời gian đợi thảo dược khô hoàn toàn, hãy chuẩn bị một cái chảo to và nóng sẵn, sau đó đổ thảo dược đã được phơi khô vào để tiến hành giai đoạn rang. Một điều cần chú ý chính là hãy để lửa nhỏ và rang thật đều tay để thảo dược trở nên vàng đều, tỏa mùi thơm mà tránh hiện tượng bị cháy và khét. Riêng đối với các loại hạt mà không thể chuyển đổi sang màu vàng, bạn chỉ cần rang đến khi cảm nhận được mùi thơm là được. Khi đã thấy thảo dược chuyển sang màu vàng đều và đẹp, có hương thơm tỏa ra, hãy tắt bếp và nhắc thảo dược xuống đổ ra một tấm vải sạch và dày đã được chuẩn bị sẵn

- Bước 3: Bước tiếp theo, dọn sạch phần nền đất hoặc có thể dùng một tấm vải (dùng để bọc thảo dược vừa được sao vàng). Sau khi hạ thổ (đổ) thảo thảo được đã rang trong vòng từ 30 – 40 phút cho đến khi dược liệu nguội hẳn thì hãy thu về và bảo quản để sử dụng.

Việc sao vàng hạ thổ nhìn chung khá đơn giản, dễ làm, lại không cần những dụng cụ cầu kì và phức tạp. Chính vì thế mà bạn có thể tự sao vàng hạ thổ những loại dược liệu tại nhà để đem lại hiệu quả tốt nhất cho quá trình sử dụng. Tuy nhiên, cũng nên sao vàng ở mức độ vừa phải, không nên sao quá già lửa hoặc quá lâu bởi dễ dẫn đến cháy khét các loại thảo dược, ảnh hưởng đến tác dụng thuốc.

Sưu tầm